Dopóki Bóg nas nie rozłączy

Dopóki Bóg nas nie rozłączy

Na samym wstępie zaznaczę, że to dość problematyczny temat. Prawo Kościelne to bardzo trudna dziedzina, dlatego dzisiejszy wpis ma za zadanie opisanie jedynie przesłanek do unieważnienia małżeństwa i wykazanie równic, jakie mają miejsce przy rozwodzie na mocy prawa cywilnego. Jak wiadomo nie każdy, potrzebuję rozwodu „i tu i tu” – mówię o rozwodzie w świetle prawa polskiego i o unieważnieniu małżeństwa (nie ma rozwodu w kościele)

Jednym bardzo zależy na unieważnieniu małżeństwa, ze względu na wiarę. Inni z powodu braku unieważnienia mają problemy. Kiedyś usłyszałam o historii pewnego organisty, który musiał się rozwieść- nie będę, już tu wspomniała z jakich powodów. Spotkał się niestety z wieloma problemami w pracy, po rozwodzie. Zarówno Proboszcz Parafii, jak i wierni, nie chcieli, aby rozwodnik grał na mszy. Co w takich sytuacjach robić ?

Ponieważ dla wielu czytelników ta kwestia, jest ważna, postanowiłam ją poruszyć, w związku z zadawanymi dość często pytaniami w tej sprawie. Przede wszystkim musimy najpierw jasno powiedzieć, unieważnienia małżeństwa to nie rozwód orzekany przez Sąd Okręgowym! Zgodnie z nauką Kościoła Katolickiego nie przewiduje on możliwości „rozwodu w kościele” w sytuacji, gdy zawarliśmy ślub kościelny. Istnieje jednak instytucja nieważności małżeństwa. Jeżeli zawarliśmy związek małżeński cywilny i kościelny i uzyskaliśmy rozwód na gruncie polskiego prawa, to nasze małżeństwo według Kościoła trwa nadal. I w drugą stronę działa to podobnie orzeczenia Sądu Okręgowego w żaden sposób nie są związane z wcześniejszym orzeczeniem o nieważności małżeństwa w kościele.

Proces kanoniczny o stwierdzenie nieważności małżeństwa całkowicie różni się od procesu rozwodowego na gruncie przepisów prawa cywilnego. Rozwód w Polsce orzekany zgodnie z przesłanką trwałego i zupełnego rozkładu małżeństwa. Przytoczę dla przypomnienia art. 56 § 1. Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego:

Art. 56. § 1. Jeżeli między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia, każdy z małżonków może żądać, ażeby sąd rozwiązał małżeństwo przez rozwód.

§ 2.Jednakże mimo zupełnego i trwałego rozkładu pożycia rozwód nie jest dopuszczalny, jeżeli wskutek niego miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków albo jeżeli z innych względów orzeczenie rozwodu byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

§ 3.Rozwód nie jest również dopuszczalny, jeżeli żąda go małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia, chyba że drugi małżonek wyrazi zgodę na rozwód albo że odmowa jego zgody na rozwód jest w danych okolicznościach sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.

Jeżeli chodzi o proces kanoniczny, podstawą jest wykazanie przesłanek wskazanych w prawie kanonicznym. Fragment kodeksu kanonicznego wklejam poniżej dla osób, które szerzej chciałaby poczytać poszczególne przepisy, a dla tych, którzy chcą poznać przesłanki w skrócie przedstawiam ten wykaz:

– wiek młodociany, 16 lat w przypadku mężczyzn, 14 w przypadku kobiet,
– niezdolność płciowa
– śluby zakonne
– małżeństwo zawarte z inną osobą
– uprowadzenie
– przeszkoda występku
– pokrewieństwo
– powinowactwo
– przyzwoitości publicznej
– pokrewieństwo w wyniku adopcji
– różność religii

Przesłanki dotyczące braku minimum małżeńskiego poznania:

–  brak rozeznania oceniającego co do istotnych praw i obowiązków małżeńskich,
–  niezdolność do podjęcia istotnych obowiązków małżeńskich z przyczyn natury psychicznej,
–   podstęp przy zawieraniu małżeństwa ( umyślne wprowadzenie w błąd),
–   wykluczenie któregoś z istotnych przymiotów lub elementów małżeństwa
–   zawieranie małżeństwa pod warunkiem,
–   przymus i bojaźń.
–   Pozbawienie używania rozumu

Zasadnicza równica jest widoczna od razu. Starając się o unieważnienie małżeństwa, pamiętajmy jednak, że to nie oznacza rozwodu na gruncie prawa. Dopiero wyrok orzekający rozwód na gruncie prawa cywilnego wywodzi dla nas skutki prawne.

POSZCZEGÓLNE PRZESZKODY ZRYWAJĄCE

Kan. 1083 – § 1. Nie może zawrzeć ważnego małżeństwa mężczyzna przed ukończeniem szesnastego roku życia i kobieta przed ukończeniem czternastego roku. § 2. Konferencja Episkopatu ma prawo ustalić wyższy wiek do godziwego zawarcia małżeństwa.

Kan. 1084 – § 1. Niezdolność dokonania stosunku małżeńskiego uprzednia i trwała, czy to ze strony mężczyzny czy kobiety, czy to absolutna czy względna, czyni małżeństwo nieważnym z samej jego natury. § 2. Jeśli przeszkoda niezdolności jest wątpliwa, czy wątpliwość ta jest prawna czy faktyczna, nie należy zabraniać zawarcia małżeństwa ani też, dopóki trwa wątpliwość, orzekać jego nieważności. § 3. Niepłodność ani nie wzbrania zawarcia małżeństwa, ani nie powoduje jego nieważności, z zachowaniem przepisu kan. 1098.

Kan. 1085 – § 1. Nieważnie usiłuje zawrzeć małżeństwo, kto jest związany węzłem poprzedniego małżeństwa, nawet niedopełnionego. § 2. Chociaż pierwsze małżeństwo było nieważnie zawarte lub zostało rozwiązane z jakiejkolwiek przyczyny, nie wolno dlatego zawrzeć ponownego małżeństwa, dopóki nie stwierdzi się, zgodnie z prawem i w sposób pewny, nieważności lub rozwiązania pierwszego.

Kan. 1086 – § 1. Nieważne jest małżeństwo między dwiema osobami, z których jedna została ochrzczona w Kościele katolickim lub była do niego przyjęta i nie odłączyła się od niego formalnym aktem, a druga jest nieochrzczona. § 2. Od tej przeszkody można dyspensować tylko po wypełnieniu warunków, o których w kan. 1125 i 1126. § 3. Jeśli podczas zawierania małżeństwa strona była powszechnie uważana za ochrzczoną albo jej chrzest był wątpliwy, należy domniemywać, zgodnie z kan. 1060, ważność małżeństwa, dopóki w sposób pewny nie udowodni się, że jedna strona była ochrzczona, druga zaś nieochrzczona.

Kan. 1087 – Nieważnie usiłują zawrzeć małżeństwo ci, którzy otrzymali święcenia.

Kan. 1088 – Nieważnie usiłują zawrzeć małżeństwo ci, którzy są związani wieczystym ślubem publicznym czystości w instytucie zakonnym.

Kan. 1089 – Nie może być ważnie zawarte małżeństwo pomiędzy mężczyzną i kobietą uprowadzoną lub choćby przetrzymywaną z zamiarem zawarcia z nią małżeństwa, chyba że później kobieta uwolniona od porywacza oraz znajdując się w miejscu bezpiecznym i wolnym, sama swobodnie wybierze to małżeństwo.

Kan. 1090 – § 1. Kto ze względu na zawarcie małżeństwa z określoną osobą, zadaje śmierć jej współmałżonkowi lub własnemu, nieważnie usiłuje zawrzeć to małżeństwo. § 2. Nieważnie również usiłują zawrzeć małżeństwo ci, którzy poprzez fizyczny lub moralny współudział spowodowali śmierć współmałżonka.

Kan. 1091 – § 1. W linii prostej pokrewieństwa nieważne jest małżeństwo między wszystkimi wstępnymi i zstępnymi, zarówno prawego pochodzenia, jak i naturalnymi. § 2. W linii bocznej nieważne jest aż do czwartego stopnia włącznie. § 3. Przeszkoda pokrewieństwa nie zwielokrotnia się. § 4. Nigdy nie zezwala się na małżeństwo, jeśli istnieje wątpliwość, czy strony są spokrewnione w jakimś stopniu linii prostej lub w drugim stopniu linii bocznej.

Kan. 1092 – Powinowactwo w linii prostej powoduje nieważność małżeństwa we wszystkich stopniach.

Kan. 1093 – Przeszkoda przyzwoitości publicznej powstaje z nieważnego małżeństwa po rozpoczęciu życia wspólnego albo z notorycznego lub publicznego konkubinatu. Powoduje zaś nieważność małżeństwa w pierwszym stopniu linii prostej między mężczyzną i krewnymi kobiety i odwrotnie.

Kan. 1094 – Nie mogą ważnie zawrzeć małżeństwa ze sobą ci, którzy są związani pokrewieństwem prawnym powstałym z adopcji, w linii prostej lub w drugim stopniu linii bocznej.

Napisz komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *